Di tích nhà thờ họ Hồ Đức

67

Nhà thờ họ Hồ Đức được xây dựng từ thời Hậu Lê, nơi tôn thờ Thỉ tổ Hồ Đức Đỏ cùng các vị tiên tổ trong dòng họ có công với dân, với nước như Hồ Đăng Cẩm, Hồ Đức Khoan…
Thỉ tổ Hồ Đức Đỏ, thuỵ Phúc Chính Phủ Quân, sinh năm Giáp Thìn (1664), cụ là người có công cải tạo đất đai để canh nông, xây dựng làng Phú Đa. Cụ mất vào ngày 23 tháng 2 năm Thìn, mộ cụ được đặt ở lùm Giành, bãi Đông. Nhớ công ơn của cụ, con cháu sau này đã xây dựng nhà thờ trên chính mảnh đất cụ an cư lập nghiệp để tưởng nhớ, tri ân vị tiên tổ đầu tiên của dòng họ Hồ Đức.

Ngũ Thế tổ Hồ Đăng Cẩm là hậu duệ đời thứ 5 của Thỉ tổ Hồ Đức Đỏ, sinh vào giờ Dần, ngày 13 tháng 8 năm Đinh Sửu (1757). Sinh ra và lớn lên trong một gia đình gia giáo, thủa nhỏ có tiếng là thông minh, lanh lợi, lại thêm chút năng khiếu về võ nghệ nên đã sớm thăng tới chức Thị hầu tả thuyền.

Khi vừa tròn 25 tuổi, bất bình và căm phẫn trước những việc làm dưới thời Trịnh Sâm, Trịnh Cán nên đã đồng sức cùng lính Ưu binh treo khẩu hiệu “Tam quân phò chính” phế Trịnh Cán đưa Trịnh Khải lên ngôi chúa và năm sau 1783, trong một ngày, ông được vua Lê Hiển Tông phong 2 sắc trong, ghi nhận công tôn phù và tôn phù Tự vương. Vua Minh Mệnh, truy phong ông là “Trung đẳng thần”.

Cụ Hồ Đức Khoan, sinh vào giờ Hợi, ngày mồng 6 tháng 2 năm Thiệu trị thứ 2 (1842), mới lên 9 tuổi, đã mồ côi cha, nhưng thông minh, hoạt bát, ham học và đậu tú tài lần thứ nhất vào kỳ thi năm Mậu Thìn (1868), nên dân làng gọi là ông Tú Kép và là người khai khoa của làng và Đình làng lúc đó được dân làng đặt tên đình là “Đình Mừng Khoa”. Cụ là người có công lớn lập làng Tân Mỹ vào năm 1876, được nhà Vua ban chiếu chỉ ngợi khen, là người có công gieo gieo mầm tri thức, truyền thống hiếu học của quê hương Đồng Xuân (Làng Tân Mỹ trước đây). Cụ mất vào giờ Hợi, ngày 19 tháng 10, năm Quý Sửu (1913), thọ 72 tuổi. Để tưởng nhớ công ơn của cụ, năm 1916, dân làng Đồng Xuân đã tôn cụ là Thành hoàng và rước bài vị của cụ với vị hiệu “Mậu Thìn, Quý Dậu, nhị khoa Tú tài, bản thôn mộ trưởng thọ lão, tự Kính Phu, thụy vân nghị Hồ phủ quân”.

Tiếp nối truyền thống hiếu học và cách mạng của cha ông, các thế hệ con cháu trong dòng họ tích cực thi đua học tập thành danh, tham gia nhiều cuộc cách mạng, nhiều người đã trở thành nhà quản lý, lãnh đạo giỏi trên các lĩnh vực của xã hội. Dòng họ Hồ Đức luôn đi đầu trong phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ, an ninh – an toàn thôn xóm đã nhiều năm liền được công nhận là dòng họ tiêu biểu của huyện.

Đến với di tích nhà thờ họ Hồ Đức, chúng ta ai cũng cảm nhận được nét cổ kính, linh thiêng. Trải qua bao biến cố, thăng trầm của lịch sử, nhà thờ họ Hồ Đức vẫn được con cháu bảo tồn, tôn tạo; các hạng mục công trình được giữ khá nguyên vẹn, quy mô lớn, kiến trúc cổ kính, tôn nghiêm và hiện còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý có giá trị về lịch sử, văn hóa, khoa học, mỹ thuật, … phục vụ cho việc nghiên cứu, giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa, cách mạng cho các thế hệ mai sau.

Hàng năm, vào ngày 19 tháng 10 âm lịch (ngày giỗ cụ Hồ Đức Khoan), con cháu ở khắp mọi miền đất nước đều hội tụ về nhà thờ họ; dâng nén hương tâm thành, tỏ lòng thành kính, tri ân tưởng nhớ các bậc tiên tổ, thể hiện tình cảm, sự ngưỡng vọng, biết ơn sâu sắc công lao của tổ tiên ông bà và các bậc tiền nhân đã có nhiều công sức xây dựng quê hương, đất nước và sự tồn thịnh của dòng họ…

Tác giả bài viết: Hồ Phi Tiến
Nguồn tin: Quỳnh Lưu GOV