Cá Trắm Kho Khánh Hòa

(Chuyện vui bên nồi cá của người họ Hồ)

Trong Lễ Giỗ Đức Nguyên tổ họ Hồ Việt Nam năm nay, giữa bao nhiêu lễ nghi trang trọng, khói trầm nghi ngút, lời chúc văn thành kính và tiếng con cháu sum vầy… bỗng có một “nhân vật” nổi lên chiếm trọn cảm tình của bà con gần xa. Không phải quan khách, cũng chẳng phải diễn giả… mà là một nồi cá trắm kho kiểu làng Vũ Đại thơm lừng, đậm nghĩa tình Khánh Hòa!

Nghe nói, để có được nồi cá ấy, đích thân Chủ tịch Hội đồng họ Hồ tỉnh Khánh Hòa cùng phu nhân đã “xắn tay áo vào trận”. Mà trận này không phải vài giờ đồng hồ cho vui đâu – kho liên tục suốt… ba ngày đêm lựng!

Thiên hạ thường nghe “thức trắng vì đại sự”, còn ở đây là “thức trắng vì… nồi cá”.

Than củi phải canh vừa lửa liu riu.

Riềng, gừng, tiêu, ớt, nghệ, hành… phải đủ duyên.

Chỉ dùng nước mắm để kho, mặn phải đúng độ.

Miếng cá phải chắc thịt, béo vừa, không tanh, không nát.

Nồi cá phải chịu lửa âm ỉ như tình quê bền bỉ.

Bả thức đêm canh nồi cá mệt nhưng vẫn đùa vui với chồng:

“Em kho nồi cá này còn công phu hơn làm… anh luận án tiến sĩ!”

Ba ngày sau, khi mở nắp nồi, mùi thơm lan ra như gọi cả ký ức quê nhà trở về. Miếng cá săn chắc, màu nâu cánh gián óng ánh, xương mềm rục, nước kho sánh lại như mật.

Ai ăn cũng gật gù: “Đây không chỉ là món ăn… mà là cả tấm lòng!”

Và đúng như các bài viết về “Ẩm thực Việt”: Khi hương vị kể chuyện văn hóa, món ăn Việt đôi khi không cần cao lương mỹ vị. Chỉ cần đủ chân tình là đã chạm được trái tim người thưởng thức.

Nồi cá ấy không đơn thuần là “cá kho Vũ Đại” mang công thức từ miền Bắc vào miền Trung. Qua bàn tay và nghĩa tình của người họ Hồ Khánh Hòa, nó trở thành một phiên bản rất riêng trộn lẫn với hương vị nước mắm của biển Nam Trung Bộ, tấm lòng đôn hậu của người xứ Trầm Hương, và thấm đẫm cả tinh thần gắn kết dòng tộc.

Bà con họ Hồ Phương Nam ngồi quanh mâm, vừa ăn vừa xuýt xoa:

“Cá ngon quá!”
“Cá này ăn với cơm nấu gạo ST25 thì gạo đâu cho đủ!”
“Kho kiểu ni chắc tổ tiên cũng mỉm cười!”
“Năm sau nhớ kho thêm vài nồi!”

Người thì xin bí quyết.

Người thì xin mang về một khúc cho “người nhà thưởng thức”.

Có bác lớn tuổi từ miền Bắc vào vui vẻ nói:

“Ăn miếng cá mà nhớ quê, nhớ họ hàng, nhớ cả tuổi thơ!”

Đó mới là điều quý nhất của ẩm thực Việt: Không chỉ làm no bụng… mà làm ấm lòng.

Giữa thời đại công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và đủ thứ hiện đại, đôi khi thứ giữ chân con người với nhau lại là một nồi cá kho nghi ngút khói, một bữa cơm chan chứa tiếng cười, và những con người âm thầm đứng bên bếp lửa suốt ba ngày chỉ để đãi bà con một món ăn cho trọn nghĩa.

Xin cảm ơn tấm lòng của Chủ tịch Hội đồng họ Hồ tỉnh Khánh Hòa và phu nhân – những người đã biến món cá trắm kho thành một “đại sứ văn hóa” rất đời thường nhưng vô cùng cảm động.

Vì cuối cùng, điều còn đọng lại sau mỗi kỳ lễ giỗ không chỉ là nghi thức trang nghiêm, mà còn là hương vị của tình thân.